Artykuły
Kluczowe: zarządzanie makroekonomiczne
Unia – a tak naprawdę strefa euro, bo ona jest w tej chwili głównym motorem integracji – działa bardzo nieoptymalnie ze względu na to, że państwa sprzeciwiają się stworzeniu z UE unii fiskalnej. Jeśli nie uelastycznimy mechanizmu decyzyjnego, kolejny kryzys – nieuchronny – zmusi nas do szukania rozwiązań ad hoc. (Tekst sprzed półtora roku, wciąż aktualny).
...[czytaj więcej]
Obawa o europejską politykę nowego rządu
W swych rozważaniach skoncentruję się głównie na europejskiej polityce nowego rządu, rządu pana Donalda Tuska. Jak sądzę, wszyscy w pewnym napięciu czekaliśmy na pierwsze deklaracje intencji, planów i zamierzeń odnośnie do Unii Europejskiej. Byłem zaskoczony zarówno słowami prezesa Rady Ministrów z exposé, jak i tym, co przedstawiciele rządu mówią na ten temat w tej chwili.
...[czytaj więcej]
W sprawie projektów rewizji unijnych Traktatów
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z 22.11.2023 r. w sprawie rewizji traktatów stanowiących podstawę UE zasługuje na szczególną uwagę, gdyż odwołuje się do propozycji przedłożonych na zakończenie Konferencji o przyszłości Europy – trwającej rok debaty obywatelskiej; zaś od strony formalnej stanowi wniosek uruchomiający procedurę rewizyjną. Dalsze decyzje są w rękach państw członkowskich.
...[czytaj więcej]
Jednomyślność jako warunek zgody na akcesję do Unii Europejskiej: konieczność czy przeszkoda?
Liczne przykłady unaoczniają szkodliwy wpływ interpretowania wymogu jednomyślności jako zasady bezwzględnie obowiązującej na każdym etapie procesu akcesyjnego i w każdej spornej sprawie. Większa jeszcze szkodliwość tego wymogu ma miejsce w sytuacjach, gdy państwo członkowskie UE, nadużywając swojego statusu, usiłuje wyegzekwować od kraju kandydującego ustępstwa natury czysto dwustronnej.
...[czytaj więcej]
To straszne słowo na „f”
Unia Europejska musi się zmieniać, bo zmienia się świat wokół niej, a coraz liczniejsze kryzysy wymuszają precedensowe reakcje polityczne i prawne instytucji i państw UE. Dlaczego więc czołowi politycy europejscy i narodowi, przychylni pogłębianiu integracji europejskiej, tak bardzo boją się słowa „federalizacja”?
...[czytaj więcej]
Dom pod wiecznym piórem
Wspomnienie o środowisku pisarskim związanym z legendarnym Domem Literatów przy ul. Krupniczej w Krakowie, przez mury którego przewinęło się kilka pokoleń niezmiernie dla powojennej polskiej literatury interesujących i nadal znaczących twórców.
...[czytaj więcej]
Wojna w przestrzeni informacyjnej
Wojna informacyjna obejmuje swoim zasięgiem informacje przechowywane w pamięciach komputerów, archiwach i bibliotekach, rozsiewane za pomocą tradycyjnych mediów oraz infrastruktury informatycznej, a także ludzi wraz z ich wiedzą. Czym są: gra inspiracyjna (walka umysłów), operacje psychologiczne, propaganda, socjotechniki siłowe, walka radioelektroniczna, bomba logiczna?
...[czytaj więcej]
Pierwsze dwa miesiące polityki w znów demokratycznej Polsce
Precyzyjna analiza procesu przekazywania władzy z rąk przegranego obozu populistycznej prawicy do zwycięskiej koalicji stronnictw demokratycznych, z udziałem (niekonstruktywnym) Andrzeja Dudy, między 15 października a 12 grudnia 2023 roku. Oraz gorzkie uwagi na temat polskich tradycji rządzenia, na które próbował się powołać urzędujący prezydent.
...[czytaj więcej]
Rząd nadziei
Nadziejom związanym z nowym rządem towarzyszyć musi świadomość, że podjął on niezwykle trudne zadanie. Po ośmiu latach rządów Prawa i Sprawiedliwości Polska stoi przed czterema wielkimi wyzwaniami, i w zależności od tego, jak ten rząd na nie odpowie, zależy nie tylko jego los, ale także szansa na to, by nie było już powrotu do autorytarnego kursu politycznego.
...[czytaj więcej]
Dyplomacja w ruinie
Spustoszenie, jakie w polskiej polityce wyrządziły rządy PiS, dewastacja instytucji, regulacji i zasad, znieprawienie myślenia o państwie, są bodajże najbardziej zauważalne w obszarze stosunków zagranicznych. Odbudowanie międzynarodowej pozycji Polski wymaga czasu, cierpliwości oraz działań jednocześnie roztropnych i zdecydowanych, a niekiedy radykalnych.
...[czytaj więcej]
Duch powieści według Milana Kundery
Gdzie umieścić dorobek Milana Kundery? Niektórzy nie mają z tym kłopotów i twierdzą, iż był on Europejczykiem albo czeskim Europejczykiem, lub też pisarzem czeskim i francuskim.
...[czytaj więcej]
Obraz rozmyślań własnych
Coś w rodzaju specyficznego CV, w którym Profesor spogląda na własną biografię jakby z lotu ptaka, usiłując scharakteryzować uwarunkowania własnej twórczości. Obiektywnie i z dystansem.
...[czytaj więcej]
Potyczki ze Sztuczną Inteligencją
Pełny, o wiele bardziej obszerny niż opublikowany wcześniej na łamach „Res Humana”, zapis efektu eksperymentu symulacyjnego mającego na celu ocenę możliwości intelektualnych programu ChatGPT 3.5. To jednocześnie swoista „instrukcja obsługi”, pokazująca, jak w pełni wykorzystać możliwości SI.
Janusz TERMER
Kilka uwag o sytuacji literatury polskiej po roku 1949
Korzystajcie z doświadczeń ornitologów. Żeby pisarze mogli rozwinąć skrzydła, muszą mieć swobodę korzystania z piór.
Stanisław Jerzy Lec
...[czytaj więcej]
Żegnając Czurikową i Panfiłowa
W odstępie zaledwie siedmiu miesięcy, w styczniu i sierpniu tego roku odeszli Inna Czurikowa i Gleb Panfiłow – wielka aktorka i wielki reżyser, jedno z najbardziej znanych rosyjskich małżeństw artystycznych, przez ponad półwiecze tworzące wspaniały filmowy duet.
...[czytaj więcej]
Sławomir J. TABKOWSKI
Lex RSW we współczesnym kontekście
Robotnicza Spółdzielnia Wydawnicza „Prasa-Książka-Ruch” była w latach 70. i 80. największym w Europie Środkowo-Wschodniej koncernem prasowo-wydawniczo-kolportażowym, stanowiąc w ówczesnym ustroju istotny element sprawowania władzy. Realizowane przez RSW cele polityczne i ekonomiczne miały charakter nadrzędny, ale zakres jej działalności wykraczał daleko poza nie, będąc istotnym i wyjątkowo cennym wkładem w wiele dziedzin życia społeczno-kulturalnego kraju.
...[czytaj więcej]
„Władca much” Williama Goldinga jako metafora narodzin zniewolenia
Zniewolenie może obejmować wiele terytoriów dziedzin życia ludzkiego. Od całkowicie osobistych relacji po najbardziej złożone formy społecznej organizacji. Literackich opisów powstawania i funkcjonowania jego rozmaitych odmian było i nadal rodzi się bardzo wiele. Składa się z nich znaczna część historii literatury powszechnej, zwanej „piękną”.
...[czytaj więcej]
Polonia democratica rediviva
Ponad 11,5 miliona obywateli wybrało drogę prowadzącą na powrót do demokracji, zachodniej kultury politycznej i cywilizacji prawa. Odrzucili eksperyment ustrojowy próbujący połączyć wybory z prymatem woli jednostki nad Konstytucją i z prywatyzacją państwa. O czym jeszcze świadczy ten wynik?
...[czytaj więcej]
Nadzieje i niepokoje
Siedem mądrych rad brytyjskiej królowej Elżbiety I, przydatnych dla wszystkich sprawujących władzę.
Tekst został pierwotnie opublikowany krótko po zwycięstwie demokratycznej opozycji w wyborach 2023 roku. Zawsze warto odwoływać się do prawd ponadczasowych, ważnych dawniej, teraz i w przyszłości. Do prawd „wiecznie żywych”.
...[czytaj więcej]
Sztuczna inteligencja w służbie Marsa
Militarne zastosowanie SI nie ogranicza się tylko do działań w ramach wojny informacyjnej. Stratedzy znaleźli już dla niej zastosowanie w „klasycznej” wojnie kinetycznej, tj. z użyciem śmiercionośnych broni, takich jak czołgi, działa, balistyczne pociski rakietowe czy samoloty bojowe. Na naszych oczach zachodzi robotyzacja pola walki.
Edukacja, głupcze!
Duet Zalewska-Czarnek wyrządził oświacie kolosalną szkodę. Rządzący zablokowali jednocześnie, na kilka co najmniej lat, bardzo potrzebną gruntowną jej przebudowę. Kolejnej reformy, mającej charakter o wiele głębszy niż dotychczasowe, nie wytrzymają i nie zaakceptują dziś ani nauczyciele, ani uczniowie, ani rodzice. A taka rewolucja jest konieczna.
...[czytaj więcej]
Mój Kotarbiński
Pierwsza książka, w której spotkałam profesora Kotarbińskiego to Traktat o dobrej robocie – niezwykle ważne dzieło dla poznania myśli, ale mniej istotne, jeśli chce się poznać samego autora. Dlatego też zachęcam do zajrzenia do niewielkiego eseju Przykład indywidualny kształtowania się postawy wolnomyślicielskiej z 1962 roku. Widać w nim Kotarbińskiego jako człowieka niezwykle wrażliwego na los innych, na potrzebę kształtowania życia w prawdzie i życia godziwego w świecie, w którym „żaden Bóg nie opiekuje się człowiekiem”.
...[czytaj więcej]
Andrzej ŻOR
Łamańce językowe
Język jest zjawiskiem społecznym – tę prawdę ludzkość zna od wieków. Zmienia się wraz z postępem cywilizacyjnym, reaguje na innowacje, nowe desygnaty, przeobrażenia społeczne, zmiany w preferencjach obyczajowych. Sam sobie radzi z adaptacją swoich struktur i dostosowaniem zasobu leksykalnego do tych…
...[czytaj więcej]
Janusz TERMER
Krakanie nad czytaniem (pod koniec lata)
U Marcela Prousta, w jego wielkim dziele – W poszukiwaniu straconego czasu – znajdziemy między innymi taką oto wprowadzającą trafnie w sedno sprawy myśl o interesującej nas tutaj problematyce wartości i sensu lektury: „skoro pisarz wprawił nas w ten stan, w którym, jak we wszystkich wewnętrznych stanach…
...[czytaj więcej]
Mirosław CHAŁUBIŃSKI
Nina, Józef i perypetie z PRL-em
Nie mam wątpliwości, iż byłem czytelnikiem książki wychodzącej poza schemat i standardy licznych biografii. Chodzi nie tylko o rzetelną dokumentację losów Niny Andrycz i Józefa Cyrankiewicza, lecz zwłaszcza o zasygnalizowanie wielowymiarowości dziejów PRL. Te okazują się nader skomplikowane i tylko uproszczenia i prymitywizacje pozwalają na łatwe oceny.
...[czytaj więcej]
Nie istnieje inny niż UE hamulec powstrzymujący upadek naszego państwa
Nie ma polskiej niepodległości bez europejskiej jedności. Dlatego nasze credo powinno brzmieć: „Wierzę w Unię Europejską”. Poszanowanie praw, demokracja, mogą nam być odebrane i to wolą większości, która… nie ma dobrej woli – mówi aktor, założyciel Fundacji im. W. Jastrzębowskiego „My Obywatele Unii Europejskiej”.
...[czytaj więcej]
Spór o charakter państwa
W centralnym pytaniu wyborów’2023 – „Jaki ma być charakter państwa?” – zawarte są dwie kwestie: zagrożenie, jakie dla ładu demokratycznego stanowi prowadzona od 2015 roku polityka demontażu państwa prawa i stopniowego tworzenia systemu autorytarnego, oraz polityka władz w sferze praw człowieka i stosunków między państwem i najsilniejszą instytucją religijną: Kościołem Rzymskokatolickim.
...[czytaj więcej]
Dokąd zmierza Polska?
Na poprawę dobrobytu ludności składa się dużo więcej niż tylko poziom dochodów i majątku. Ważny jest klimat, w którym się żyje; ten dosłowny, ale i ten społeczny. Ważna jest atmosfera, w której się obracamy; ta dosłowna, ale i ta polityczna. Tymczasem zrobiło się duszno… Od tego jak się mierzy, zależy dokąd się zmierza. Są inne, lepsze niż tradycyjny PKB, miary sytuacji gospodarczej.
...[czytaj więcej]
A wszystkiemu winna Lodka
Polska już od kilku lat nie jest uznawana w wynikach badań ani w społeczności międzynarodowej za zrównoważony kraj demokracji i postępu społecznego. W rankingach naukowych już dawno wypadła z elity państw demokratycznych, niemal zawsze ma jeden z najniższych wyników wśród państw członkowskich UE, a w ujęciu globalnym jest sklasyfikowana na 80. pozycji z tendencją spadkową.
...[czytaj więcej]
Problem polskich samobójstw w obecnej rzeczywistości
Dane pokazują gwałtowną tendencję zwyżkową zachowań samobójczych w ostatnich latach, stosowne współczynniki w Polsce są jednymi z wyższych w Europie. Samobójstwa stały się problemem nie tylko osobistym, ale i społecznym. Socjologowie (oraz inne środowiska naukowe) uważają, że są one wyznacznikiem kondycji społeczeństwa.
...[czytaj więcej]
Podłoże i istota prawicowego populizmu
Autorytarny populizm łączy skrajnie prawicowe nurty w sferze wartości i ideologii nacjonalistycznych z lewicowymi postulatami socjalnymi. Siły populistyczne i antydemokratyczne zyskują zwykle popularność w okresach stagnacji gospodarczej i niepewności politycznej, czego Europa doświadczyła w szczególności w latach 30. XX wieku, a w odpowiednio mniejszej skali cyklicznie w okresie powojennym, m.in. w czasie rewolt studenckich w końcu lat 60. ubiegłego wieku… (czytaj dalej)
...[czytaj więcej]
Francuska Partia Socjalistyczna – od kryzysu do nadziei na nowy projekt społeczny
Artykuł francuskiej senator z Partii Socjalistycznej oraz znanego politologa napisany specjalnie dla potrzeby toczącej się na łamach „Res Humana” dyskusji o stanie i przyszłości lewicy.
...[czytaj więcej]
Dlaczego Lewica zdobędzie tylko kilka, najwyżej kilkanaście, procent głosów?
Poszukiwanie przyczyn mikrego poparcia, jakim w społeczeństwie ze znaczącym udziałem neosocjaldemokratów cieszy się koalicja partii o progresywnej autoidentyfikacji.
...[czytaj więcej]
Gwiazdy i gąsienice. Tadeusz Kotarbiński o „współtowarzyszach istnienia”
„Rad zaliczam do ludzkości psy, a nie zaliczam hyclów”. Czuło się silną więź Profesora ze światem przyziemnych gąsienic, symbolizujących wszystkie żyjące istoty. Uważał, że w świecie pełnym grozy, opartym na bezlitosnych zasadach, dojrzałość moralną człowieka mierzy się także chęcią godzenia własnych potrzeb z troską o przyrodę.
...[czytaj więcej]
Andrzej ŻOR
Dupa ministru
Incydent z rakietą (niewiadomego pochodzenia), która nie wiedzieć po co wleciała do Polski, a następnie spokojnie przeleżała sobie cztery miesiące z okładem pod Bydgoszczą, pobudził zainteresowanie społeczne kondycją naszej armii oraz bezpieczeństwem obywateli i polityków także. W trudnych chwilach…
...[czytaj więcej]
Janusz TERMER
IO (EO), Skolimowski, Osiołek, Apulejusz i IA…
Domyślasz się – słusznie – Drogi Czytelniku, że mowa tutaj będzie między innymi o filmie Jerzego Skolimowskiego pod tym majuskułowym tytułem IO (ang. wersja EO), nominowanym w tegorocznym rozdaniu Akademii Filmowej z USA do nagrody Oskara dla najlepszego filmu zagranicznego. Szkoda może tylko…
...[czytaj więcej]