Odpowiednie dać rzeczy słowo? Tylko, jeśli rzecz jest „męska”

Spór o feminatywy nie jest sporem o słowa, lecz o widzialność i znaczenie kobiet w rzeczywistości społecznej. Wywołuje emocje nie tylko językoznawcze, jak się Państwo pewnie domyślają, ale także związane z polityką. Język nigdy nie jest przecież neutralny — zawsze opowiada historię świata takiego, jakim go widzimy albo chcemy go widzieć.

Kapitalizm patchworkowy

W rezultacie trzon gospodarki staje się patchworkowym zbiorem zagranicznych korporacji, stanowiących swego rodzaju zamknięte monady rządzące się własnymi regułami. Zbiór ten wzrasta i zmniejsza się zależnie od decyzji zagranicznych central korporacji transnarodowych, rozwija lub hamuje rozwój danych dziedzin gospodarki zgodnie z polityką tych central.

Bariera postępu: wykoślawione wzorce polityki

W kręgach klasy politycznej nabrzmiewają anachronizmy i dysfunkcje. Jedną z barier postępu we współczesnej Polsce są wykoślawione lub wręcz wynaturzone wzorce polityki (jako gry, kooperacji, walki, rządzenia) i style działalności politycznej, destrukcyjne mechanizmy selekcji liderów i karier politycznych (teraz najczęściej: dworskich i/lub medialnych).

Kilka uwag o aktualności myśli społeczno-politycznej Polskiej Partii Socjalistycznej

Polska Partia Socjalistyczna odegrała ważną, zbyt często niedocenianą i zapominaną, rolę w historii Polski dwudziestego wieku. Promowane przez PPS przekonania demokratyczne, egalitarne, wiara w potencjał rozwojowy człowieka są wartościami nieprzemijającymi, także dzisiaj oddziałującymi na myślenie lewicy.

One były pierwsze …

Historia walki kobiet o równouprawnienie jest wciąż niedoceniana i mało znana. Warto przypomnieć historię tych walk, bo pierwsze emisariuszki praw kobiet płaciły za swą determinację cenę najwyższą: utratę życia, wolności, zdrowia i godności ludzkiej. Także dzisiaj polityczna aktywność kobiet – podobnie jak dwieście lat temu – ma nieprzejednanych przeciwników, i bywa ryzykowna.

Polaryzacja polityczna: czy nieuchronna?

W demokracji musi być miejsce na spór polityczny, ale nie na zapiekłą wrogość. Przeciwnik polityczny jest partnerem, a nie wrogiem. Różnimy się w niejednej sprawie, ale zachowujemy poczucie wspólnoty. Tak postrzegany konflikt nie jest zagrożeniem dla ładu demokratycznego. Nadaje on sens konfliktom politycznym, w których stronom przyświeca dobro wspólne.

W połowie kadencji

Trochę ponad 2 lata po powołaniu rządu zwycięskiej koalicji i trochę mniej niż 2 lata przed kolejnymi wyborami to dobry czas, by zastanowić się nad tym, w jakim punkcie się znaleźliśmy i co z tego wynika przynajmniej dla bliższej przyszłości. Na politykę krajową wpływają i dynamiczne zmiany w zewnętrznym otoczeniu, i reorientacja postaw polskiego społeczeństwa.

Społeczeństwo zaprzepaszczonych możliwości

Marks i kontynuatorzy jego dzieła nie mówili nic o barierze ekologicznej, która dzisiaj ma charakter egzystencjalny, której nie sposób pokonać, a nawet zapobiec jej ogromnieniu dotychczasowymi, napędzanymi przez konkurowanie i wszechutowarowienie środkami. Narastający katastrofalny kryzys klimatyczny wywołuje spory, ale co do jednego panuje zgoda: ocalenie nie wiedzie drogą maksymalizowania zysku i kompulsywnej konsumpcji, która owładnęła najbogatszą część ludzkości.

Nowy marszałek w rozchwianej sytuacji politycznej. Perspektywy lewicy

Znam Włodka 40 lat. Tak, byłem przy tym, jak czepiała się go bezpieka w latach 80., gdy go nakryto z tzw. bibułą – bo duchem był niepokornym. Pamiętam jego pełne emocji wystąpienia i debaty w środowisku kultury akademickiej, gdy przejmował pałeczkę po Aleksandrze Kwaśniewskim i Marianie Redwanie. Szczerze walczył o wolność i niezależność ruchu studenckiego.

Ministra, premiera i sekretara, czyli jeszcze parę refleksji o feminizacji języka polskiego

Jeszcze nigdy tak nie było, żeby za pomocą zmian gramatycznych, deklinacji i koniugacji, dokonać istotnych zmian rzeczywistości, w tym zmian społecznych. Aby polepszyć sytuację kobiet na rynku pracy, w tym w zakresie płac, możliwości kształcenia się etc., nie wystarczy zmienić rzeczowniki męskie na żeńskie, bo to nic dać nie może.

Ponadczasowy projekt – geneza, aktualność i przyszłość polskiej etyki niezależnej

Czy etyka w ogóle jest potrzebna ludzkości? Z jednej strony jej regulacje nakładają określone obowiązki na jednostki, a więc ograniczają ich wolność, a z drugiej nakazują jej maksymalnie korzystać ze swej wolności, co zwolennicy etyki zależnej odbierają jako przymus. To tylko pozorny paradoks. Etyka ma za zadanie chronić ludzkość.

Polski Ciemnogród

Pojęcie polski Ciemnogród, będące początkowo metaforą literacką, stało się z czasem kpiącą krytyka głupoty polskiej prowincji, jej zacofania, bigoterii oraz oporu wobec rozpowszechniania się europejskich idei oświeceniowych.  Dzisiaj jest symbolem potocznej głupoty, społecznego konserwatyzmu, antyintelektualizmu i ideologicznego zamknięcia.

Telewizja: burzliwy rok z okładem

Mijający  2025 rok ma szansę zapisać się w historii polskiej telewizji jako czas względnego spokoju. Poszczególne stacje telewizyjne tworzą nowe programy, walczą o widzów. Funkcjonują, mimo politycznych wstrząsów, instytucje powołane do zarządzania mediami. Niemniej sytuacja w pewnym sensie pozostaje w stanie zawieszenia.

O kulturze, polityce i historii

Państwo ma wobec kultury oczywiste obowiązki. A zarazem państwo nie może ingerować w swobody twórcze. Od polityków powinniśmy dziś oczekiwać rozumienia i szanowania nie tylko tego podziału, ale i realizacji przypisanych im zadań. Rozmowa z  Rafałem Skąpskim, byłym wiceministrem kultury i sekretarzem Narodowej Rady Kultury.

Solidarność, współdziałanie, braterstwo, siostrzeństwo, obawy i niepokoje

Wtedy zaczęło się to skrajnie prawicowo-katolickie szaleństwo: 9 lat dla lekarza, 5 – dla kobiety… To szaleństwo było ulokowane głównie w Senacie, gdzie 99 procent to byli ludzie Solidarności. Okazało się, że nasza kochana, dobra, serdeczna i mądra Solidarność jest zbiorowiskiem kołtunów. A sojusznika mogłam znaleźć tylko w grupach prawdziwie lewicowych.

Sierpniowe dziedzictwo

Hipotetycznie ocalenie porozumień sierpniowych mogłoby się udać, gdyby umiarkowani przywódcy i doradcy Solidarności wykazali więcej determinacji w walce przeciw radykałom. Trzeba jednak brać pod uwagę także to, że zainteresowane eskalacją konfliktu siły polskie i radzieckie gotowe były posłużyć się prowokacją, by do złagodzenia konfliktu nie dopuścić.

Porozumienia sierpniowe po 45 latach. Tezy.

Pogląd, że powstanie Solidarności otworzyło drogę do Okrągłego Stołu jest moim zdaniem wątpliwy. Wydarzenia 1989 r. działy się w scenografii i obsadzie solidarnościowej, jednak źródłem porozumienia była zmiana polityczna w ZSRR. Podobnie jak w 1918, rozstrzygała sytuacja zewnętrzna, ale kuliśmy własny los, na ile było to możliwe (a może i nieco bardziej).

Moc i niemoc postaw społecznych wobec wojny i aktualny imperatyw antywojenny

Zdumiewa i niepokoi to, że wielu naszych i europejskich polityków przeświadczonych jest, że agresja zewnętrzna, czyli wojna w naszym geopolitycznym obszarze, jest nieunikniona i że w związku z tym obowiązkiem rządzących jest przekonywać społeczeństwo, iż stan przedwojenny nieuniknienie, czy tego chcemy czy nie, podąża w stronę stanu wojennego.

Norymberska lekcja

W listopadzie 1945 roku przed Międzynarodowym Trybunałem Wojskowym w Norymberdze rozpoczęło się sądowe postępowanie karne przeciwko głównym  zbrodniarzom  III Rzeszy niemieckiej. Dziewięćdziesiąta rocznica tego zdarzenia stanowi dobrą okazję do refleksji nad tym, dlaczego próby przywrócenia porządku moralnego świata zakończyły się niepowodzeniem.

Faszyzacja: społeczne przyzwolenie na nacjonalizm i przemoc

Inną cechą faszyzmu jest skrajny nacjonalizm, obecny w retoryce polskiej prawicy, wśród wielu przedstawicieli kleru i episkopatu, na stadionach, w wielu wypowiedziach polityków, także polityków reprezentujących aktualną władzę. Mamy prezydenta, który głośno i wprost deklaruje niechęć do premiera, obraża i poniża szefa demokratycznie wybranej koalicji.

Polska pandemia milczenia – o nadmiarowych zgonach i braku rozliczeń

„Demokracja umiera w ciemności” – głosi motto „The Washington Post”. Brak rozliczeń afer i skandali w okresie pandemii to nie tylko porażka polityczna rządów PiS. To chowanie niewygodnych danych pod dywan i społeczna zgoda na zapomnienie. Jeśli nie domagamy się prawdy – stajemy się współwinni. Jeśli nie pytamy „dlaczego?”, historia znowu powtórzy się.

Nowy prezydent, stare wyzwania

Wiele wskazuje na to, że prezydent Nawrocki nie chce iść drogą Aleksandra Kwaśniewskiego i że czeka nas permanentny konflikt na szczycie. Może jednak będzie inaczej? Może poczucie odpowiedzialności za państwo i troska o własne miejsce w historii podyktuje mu inną drogę? To będzie jego wybór, a od tego wyboru zależeć będzie, jak historia oceni tę prezydenturę.

Echa wyborów prezydenckich

Wybory prezydenckie ujawniły nie tylko polityczne strategie, lecz także głęboki społeczny podział. Media skupiły się na porażce Rafała Trzaskowskiego, pomijając analizę sukcesu Karola Nawrockiego. Czy Polska powiatowa naprawdę pokonała wielkomiejską? Sprawdź, co kryje się za tym wynikiem.

Gdyby…

Gdyby w drugiej turze wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej konkurowały dwa konie – koń kary i koń siwy – to wynik niewiele różniłby się od tego ogłoszonego przez Państwową Komisję Wyborczą. Gdyby Rafał Trzaskowski uzyskał niewielką przewagę nad Karolem Nawrockim, to zawartość poniższego artykułu byłaby nieomal taka sama.

Wotum nieufności młodych

Młodzież licznie poszła do urn. Po to, aby wyrazić swoje wotum nieufności wobec klasy politycznej. Co trzeci młody wyborca (34,8 proc.) w pierwszej turze oddał swój głos na Sławomira Mentzena. Wydaje się, że trzy czynniki zdecydowały o wyborze młodych: aspiracje dotyczące poprawy jakości życia, negatywny obraz życia politycznego oraz social media jako główne narzędzie pozyskiwania informacji o polityce.

Wnioski z przegranych wyborów

Polska stoi w obliczu dwóch scenariuszy, z których żaden nie jest optymistyczny. Jeśli koalicji demokratycznej uda się wygrać wybory parlamentarne w 2027 r., co najmniej do roku 2030 trwać będzie impas w stosunkach między rządem i prezydentem. Gdyby jednak Koalicja przegrała te wybory, Polska na kolejne lata znalazłaby się pod rządami skrajnej prawicy.

Czy wybory prezydenckie w Polsce pokazały, że na populizm nie ma szczepionki?

Wyborów w Polsce nie wygrał Karol Nawrocki, chociaż to on obejmie urząd prezydenta RP, ani nie przegrał ich Rafał Trzaskowski. Nie wygrał także Jarosław Kaczyński, który – choć wyznaczył na kandydata Nawrockiego – zapewne sam był zaskoczony jego zwycięstwem. Wybory przegrał Donald Tusk, który nie zrozumiał, czym one właściwie były i czego dotyczyły.

Co po wyborach?

Zapis rozmowy o tym, co będzie z Polską po wyborach prezydenckich 2025. Wypowiedzi dyskutantów są dwuwątkowe: dotyczą odtworzenia głównych wydarzeń kampanii – działań kandydatów i partii politycznych, kontekstu społeczno-politycznego – ale też dalekosiężnych skutków minimalnej przecież porażki Rafała Trzaskowskiego (ok. 370 tys. mniej głosów od konkurenta).

„Pożyteczni idioci” jako funkcja systemowej głupoty w społeczeństwach informacyjnych

Czy chcemy być inteligencją, która wie, ale milczy? Która rozumie, ale pozwala głupocie działać systemowo? Która potrafi rozpoznać absurd, ale daje się prowadzić bezmyślności w imię wygody? Jeśli nie – manifestujmy. Nie dla poklasku. Dla rozsądku. Nie bądźmy pasywną publiką, bo szybko awansujemy do rezerw kadry użytecznych idiotów.

Czy potrzebne jest referendum?

Dotychczasową niechęć polityków lewicy wobec wykorzystania instytucji referendum dla przeprowadzenia takiej zmiany jak legalizacja przerywania ciąży można było rozumieć jako wyraz nadziei, że uda się ją osiągnąć bez polaryzującego społeczeństwo głosowania powszechnego. Teraz już wiadomo, że taki scenariusz jest nieaktualny – na co najmniej pięć lat.

Przyszłość Kościoła w Polsce widzę w jasnych barwach…

Kościół w Polsce ma się dobrze i jeszcze przez wiele, wiele lat będzie się miał dobrze, nawet wtedy, gdy w ogóle nie będzie wiernych. Bo jasna przyszłość Kościoła w Polsce nie wynika bynajmniej z wiary narodu polskiego. Wiara ta ma charakter rytualny i nawykowy zupełnie niezwiązany z wiedzą teologiczną czy głębokim poczuciem religijności.

Quo vadis, Domine… Vademecum wyborcze katolika

Wyniki wyborów prezydenckich rzucają ciekawe światło na postawę Kościoła w czasie kampanii. Episkopat po wydaniu Vademecum jako taki milczał, natomiast swoje odrabiali proboszcze, zwłaszcza w parafiach wiejskich. To oni w praktyce przenosili interes wyborczy PiS i Kościoła do świadomości wiejskiego wyborcy. I nie zawsze używali metod aksamitnej agitacji.

Rozdział Kościoła od państwa – przewrotny postulat

Ze wszystkich fałszywych oznak woli normalizacji relacji z Kościołem najniebezpieczniejsza jest retoryka rozdzielenia. Nie ma żadnego powodu, aby państwo się rozdzielało od jakiegokolwiek podmiotu działającego na jego terenie. Idea rozdziału zakłada równorzędność i autonomię porównywalną do tej, którą cieszy się władza państwowa. Tak było w średniowieczu.

Kryzys, ale nie przegrana

Demokracja, choć przez dekady się rozwijała, dziś stoi w obliczu kryzysu. Postępująca stagnacja, wzrost ruchów autorytarnych oraz osłabienie standardów w krajach uznawanych za jej bastiony pokazują, że system, który miał gwarantować wolność i stabilność, coraz częściej mierzy się z rosnącym sceptycyzmem społecznym. Czy demokratyczny świat zdoła się obronić?

Jaki kapitalizm, taka demokracja

Kapitalizm i demokracja – sojusz czy złudzenie? Przekonanie, że te dwa systemy idą w parze, to niebezpieczne uproszczenie. Demokracja obiecuje prawa obywatelskie i wpływ na władzę, ale biurokracja działa według logiki kapitału. Czy obywatele mają jeszcze siłę, by odebrać politykę rynkowi? A może System już się rozpada, a my nie dostrzegamy jego końca?

Kryzys demokracji elektoralnej

Demokracja chwieje się w posadach, a populizm nie zna granic ani ideologii. Czy polityczne plemiona skazały nas na wieczny strach i manipulację? Od kryzysu wyborczego po rozpad społecznych norm – czy mamy jeszcze szansę na odbudowę obywatelskiego państwa? Szukajmy rozwiązań, zanim będzie za późno.