Artykuły
Norymberska lekcja
W listopadzie 1945 roku przed Międzynarodowym Trybunałem Wojskowym w Norymberdze rozpoczęło się sądowe postępowanie karne przeciwko głównym zbrodniarzom III Rzeszy niemieckiej. Dziewięćdziesiąta rocznica tego zdarzenia stanowi dobrą okazję do refleksji nad tym, dlaczego próby przywrócenia porządku moralnego świata zakończyły się niepowodzeniem.
...[czytaj więcej]
Faszyzacja: społeczne przyzwolenie na nacjonalizm i przemoc
Inną cechą faszyzmu jest skrajny nacjonalizm, obecny w retoryce polskiej prawicy, wśród wielu przedstawicieli kleru i episkopatu, na stadionach, w wielu wypowiedziach polityków, także polityków reprezentujących aktualną władzę. Mamy prezydenta, który głośno i wprost deklaruje niechęć do premiera, obraża i poniża szefa demokratycznie wybranej koalicji.
...[czytaj więcej]
Polska pandemia milczenia – o nadmiarowych zgonach i braku rozliczeń
„Demokracja umiera w ciemności” – głosi motto „The Washington Post”. Brak rozliczeń afer i skandali w okresie pandemii to nie tylko porażka polityczna rządów PiS. To chowanie niewygodnych danych pod dywan i społeczna zgoda na zapomnienie. Jeśli nie domagamy się prawdy – stajemy się współwinni. Jeśli nie pytamy „dlaczego?”, historia znowu powtórzy się.
...[czytaj więcej]
1 września, 1 sierpnia
Dwie daty w dziejach Polski – 1 września (1939) i 1 sierpnia (1944) – są nie tylko miliariuszami odmierzającymi tragedię wspólnoty zamieszkującej polską ziemię, lecz także dramatycznym świadectwem nieodpowiedzialności, ba! – karygodnej głupoty większości polskich polityków. Współczesność dowodzi, że nic nie nauczyliśmy się z lekcji historii.
...[czytaj więcej]
Głos przeciwko broni nuklearnej w Polsce
Jako historyk doktryny nuklearnego odstraszania (nuclear deterrence) nie wierzę w pożytek ulokowania niewielkiego arsenału broni nuklearnej w Polsce.To nie jest droga do zapewnienia Polsce raz na zawsze upragnionego bezpieczeństwa. Przeciwnie, ten krok zwielokrotni zagrożenie atakiem nuklearnym na Polskę.
...[czytaj więcej]
Izraelski nalot na Dohę i nowe wyzwania dla systemu bezpieczeństwa w Zatoce
Atak powietrzny Izraela na polityków Hamasu w Katarze to dramatyczna ironia w geopolityce: nalot wymierzony w organizację terrorystyczną osłabia jednego z najważniejszych mediatorów na Bliskim Wschodzie, nadszarpuje zaufanie do największego sojusznika w regionie i pogłębia brak przewidywalności.
...[czytaj więcej]
Nowy prezydent, stare wyzwania
Wiele wskazuje na to, że prezydent Nawrocki nie chce iść drogą Aleksandra Kwaśniewskiego i że czeka nas permanentny konflikt na szczycie. Może jednak będzie inaczej? Może poczucie odpowiedzialności za państwo i troska o własne miejsce w historii podyktuje mu inną drogę? To będzie jego wybór, a od tego wyboru zależeć będzie, jak historia oceni tę prezydenturę.
...[czytaj więcej]
Może więcej kultury fizycznej?
Dość już z takim wydurnianiem się jak uczenie Narodu czytania poezji Herberta czy cytowania Pana Tadeusza! Zamiast jakiejś niemądrej podstawy programowej szkół powszechnych układanej przez minister Nowacką, zdecydowanie lepiej wdrażać jest Naród w arkana kultury fizycznej, co w zakresie młodzieży męskiej spełniał swego czasu obowiązkowy pobór do wojska, który z niejednego uczynił prawdziwego mężczyznę i raz na zawsze wybił głupoty z głowy.
...[czytaj więcej]
Zmarł Włodzimierz Kłaczyński
3 czerwca odszedł Włodzimierz Kłaczyński. Znamy go jako autora opowiadań, powieści, a głównie z epicko-panoramicznych prozatorskich cykli jak obszerne, pięciotomowe Miejsce. Swoją twórczością dokumentował wielkie polskie powojenne przeobrażenia społeczne, polityczne i obyczajowo-psychologiczne.
...[czytaj więcej]
Czerwone dywany na Alasce: ciąg dalszy gry Putina
Putin zdaje sobie sprawę z braku właściwej oceny strategii i miejsca Rosji w globalnej strukturze interesów USA, chyba że chodzi o tzw. odwróconego Kissingera, co dla Kremla jest kolejnym obszarem do taktycznej rozgrywki. Postrzeganie Rosji przez obecną administrację ogranicza się głównie do jej potęgi jądrowej oraz możliwości współpracy gospodarczej.
16.08.2025, 1:50
...[czytaj więcej]
Echa wyborów prezydenckich
Wybory prezydenckie ujawniły nie tylko polityczne strategie, lecz także głęboki społeczny podział. Media skupiły się na porażce Rafała Trzaskowskiego, pomijając analizę sukcesu Karola Nawrockiego. Czy Polska powiatowa naprawdę pokonała wielkomiejską? Sprawdź, co kryje się za tym wynikiem.
...[czytaj więcej]
Nowa Wielka Gra
Współczesny świat nie porzucił logiki XIX-wiecznej Wielkiej Gry, raczej ją przekształcił. Nic nie wskazuje, że ludzkość potrafi wyjść poza logikę rywalizacji i przekształcić przestrzeń konfrontacji w przestrzeń współpracy. Gdy przyglądamy się pierwszemu ćwierćwieczu XXI stulecia, widzimy cyfrową kontynuację starych gier geopolitycznych w nowych dekoracjach.
...[czytaj więcej]
Wiesław GUMUŁA
Gdyby…
Gdyby w drugiej turze wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej konkurowały dwa konie – koń kary i koń siwy – to wynik niewiele różniłby się od tego ogłoszonego przez Państwową Komisję Wyborczą. Gdyby Rafał Trzaskowski uzyskał niewielką przewagę nad Karolem Nawrockim, to zawartość poniższego artykułu byłaby nieomal taka sama.
...[czytaj więcej]
Wotum nieufności młodych
Młodzież licznie poszła do urn. Po to, aby wyrazić swoje wotum nieufności wobec klasy politycznej. Co trzeci młody wyborca (34,8 proc.) w pierwszej turze oddał swój głos na Sławomira Mentzena. Wydaje się, że trzy czynniki zdecydowały o wyborze młodych: aspiracje dotyczące poprawy jakości życia, negatywny obraz życia politycznego oraz social media jako główne narzędzie pozyskiwania informacji o polityce.
...[czytaj więcej]
Wnioski z przegranych wyborów
Polska stoi w obliczu dwóch scenariuszy, z których żaden nie jest optymistyczny. Jeśli koalicji demokratycznej uda się wygrać wybory parlamentarne w 2027 r., co najmniej do roku 2030 trwać będzie impas w stosunkach między rządem i prezydentem. Gdyby jednak Koalicja przegrała te wybory, Polska na kolejne lata znalazłaby się pod rządami skrajnej prawicy.
...[czytaj więcej]
Historia zagubionej, zapomnianej książki
W kwestii uporczywego blokowania wyjazdu Leopolda Treppera nawet w czasie pomarcowego exodusu, przekonująca wydaje się sugestia, że jego inspiracja mogła pochodzić od towarzyszy radzieckich, uznających, że trzydzieści lat to wciąż za krótki okres, by odsłonić tajemnice Orkiestry. Kolejne epoki – stalinizm, PRL, III RP – skutecznie o jej dyrygencie zapominają.
...[czytaj więcej]
O Bronisławie Wilimowskiej-Szlekys
Pracowałem nad tą książką przez ponad pięć lat, aby wyrazić głęboką cześć Artystce za niezwykłe umiłowanie Polski, niezależnie od gruzińskiego pochodzenia i francusko-włoskiego wychowania. Jej kwiaty, portrety oraz pejzaże polskich miast i wsi, przede wszystkim odbudowującej się Warszawy, były kontynuacją postimpresjonizmu i koloryzmu w powojennej sztuce.
...[czytaj więcej]
Joanna HAŃDEREK
Dwie granice, dwie moralności
Obcy w naszym domu oznacza panikę moralną. Wywołuje skrywane problemy, antagonizmy, wewnętrzne pęknięcia. Dlatego Polska ma dwie granice: jedną otwartą i drugą z murem i zasiekami. Te dwie granice wyrażają jątrzącą się rozbieżność, podział, na jaki choruje nasz naród. Polska A i Polska B, lepszy i gorszy sort, my i oni, prawdziwi Polacy kontra deprawatorzy, lewica, gender, ekologizm. Nasza narodowa tragedia na tym właśnie polega, że zbudowaliśmy granice nie tyle pomiędzy Polską a Białorusią, co między sobą samymi.
...[czytaj więcej]
Czy wybory prezydenckie w Polsce pokazały, że na populizm nie ma szczepionki?
Wyborów w Polsce nie wygrał Karol Nawrocki, chociaż to on obejmie urząd prezydenta RP, ani nie przegrał ich Rafał Trzaskowski. Nie wygrał także Jarosław Kaczyński, który – choć wyznaczył na kandydata Nawrockiego – zapewne sam był zaskoczony jego zwycięstwem. Wybory przegrał Donald Tusk, który nie zrozumiał, czym one właściwie były i czego dotyczyły.
...[czytaj więcej]
Sztuczne kwiaty
Pozostawianie na grobach niewiędnących, udających żywe, plastikowych wiązanek i wieńców zbliża nas do wirtualnego świata (być może jednego z leśmianowskich zaświatów), w którym nic nie może umrzeć z tego powodu, że nie cieszyło się realnym życiem. Było jak wiązanka plastikowych roślin, udawaniem bycia czymś innym i martwym z samego założenia.
...[czytaj więcej]
Nie było wszystko jedno
Silne i opresyjne państwo nie zauważyło lub nie chciało zauważyć gwałtownego rozwoju klubów studenckich, które stały się ostoją swobody dyskusji, fermentu twórczego, niekonwencjonalnego działania, budowania społecznych więzi. Ta wolność klubowa wynikała z zasad funkcjonowania ZSP opartych o organizacyjną wolność wewnętrzną i demokratyczne wybory.
...[czytaj więcej]
Co po wyborach?
Zapis rozmowy o tym, co będzie z Polską po wyborach prezydenckich 2025. Wypowiedzi dyskutantów są dwuwątkowe: dotyczą odtworzenia głównych wydarzeń kampanii – działań kandydatów i partii politycznych, kontekstu społeczno-politycznego – ale też dalekosiężnych skutków minimalnej przecież porażki Rafała Trzaskowskiego (ok. 370 tys. mniej głosów od konkurenta).
...[czytaj więcej]
Stanisław Lem o Umberto Eco – obaj o Sieci…
Są jeszcze tacy artyści, którym chce się chcieć być ostatnimi być może racjonalistami w wielkim stylu, dążącymi do źródeł i korzeni oraz przezwyciężania narastającego w naszym stuleciu poczucia bezsiły jednostki wobec otaczającego ją irracjonalnego chaosu i zagrożeń, wynikających wprost poniekąd – o paradoksie – z rozwoju cywilizacji i myśli ludzkiej.
...[czytaj więcej]
Depresja i Rekonstrukcja
Prezydent RP swoją wygraną faktycznie zawdzięcza najgorzej wykształconym wyborcom z najlichszych gospodarczo i mentalnie regionów kraju. Z takiego obrotu sprawy nie mogą cieszyć się nawet zwycięzcy, o ile mają elementarną zdolność intelektualnej i moralnej oceny sytuacji. Na razie nastroje tam triumfalne. Chodzi o władzę. Polską zajmiemy się później.
...[czytaj więcej]
„Pożyteczni idioci” jako funkcja systemowej głupoty w społeczeństwach informacyjnych
Czy chcemy być inteligencją, która wie, ale milczy? Która rozumie, ale pozwala głupocie działać systemowo? Która potrafi rozpoznać absurd, ale daje się prowadzić bezmyślności w imię wygody? Jeśli nie – manifestujmy. Nie dla poklasku. Dla rozsądku. Nie bądźmy pasywną publiką, bo szybko awansujemy do rezerw kadry użytecznych idiotów.
...[czytaj więcej]
Ewa KAKIET-SPRINGER
Blaski i cienie polityki Trumpa – w kraju i za granicą
Dzięki stosowaniu polityki tweetu dnia i polityki EO, czyli zarządzania przez jednodniowe wpisy internetowe lub przez dzienne rozporządzenia wykonawcze (ang. Executive Orders, EO), Donald Trump wprowadził nowe standardy do amerykańskiej dyplomacji i polityki międzynarodowej oraz polityki wewnętrznej. Co więcej, tendencja ta rośnie w zauważalnym tempie.
...[czytaj więcej]
Démarche w sprawie krzywdzącej i wprowadzającej w błąd treści kazania bp. Wiesława Meringa oraz wypowiedzi bp. Antoniego Długosza
Ambasador RP przy Stolicy Apostolskiej wręczył w dniu 15 lipca br. Javierowi Domingo Fernándezowi Gonzálezowi, Szefowi Protokołu Dyplomatycznego Stolicy Apostolskiej, demarche, w którym strona polska wyraża oburzenie niedawnymi, niedopuszczalnymi wypowiedziami biskupów Długosza oraz Meringa. Poniższy, pełny tekst demarche jest reakcją na wypowiedzi hierarchów kościelnych w ostatnich dniach, odpowiednio z dnia 11 oraz 13 lipca, które godzą w zapisy Konkordatu podpisanego 28 lipca 1993 r. między Stolicą Apostolską a RP.
Źródło: https://www.gov.pl/web/dyplomacja
...[czytaj więcej]
Czy potrzebne jest referendum?
Dotychczasową niechęć polityków lewicy wobec wykorzystania instytucji referendum dla przeprowadzenia takiej zmiany jak legalizacja przerywania ciąży można było rozumieć jako wyraz nadziei, że uda się ją osiągnąć bez polaryzującego społeczeństwo głosowania powszechnego. Teraz już wiadomo, że taki scenariusz jest nieaktualny – na co najmniej pięć lat.
...[czytaj więcej]
Przyszłość Kościoła w Polsce widzę w jasnych barwach…
Kościół w Polsce ma się dobrze i jeszcze przez wiele, wiele lat będzie się miał dobrze, nawet wtedy, gdy w ogóle nie będzie wiernych. Bo jasna przyszłość Kościoła w Polsce nie wynika bynajmniej z wiary narodu polskiego. Wiara ta ma charakter rytualny i nawykowy zupełnie niezwiązany z wiedzą teologiczną czy głębokim poczuciem religijności.
...[czytaj więcej]
Quo vadis, Domine… Vademecum wyborcze katolika
Wyniki wyborów prezydenckich rzucają ciekawe światło na postawę Kościoła w czasie kampanii. Episkopat po wydaniu Vademecum jako taki milczał, natomiast swoje odrabiali proboszcze, zwłaszcza w parafiach wiejskich. To oni w praktyce przenosili interes wyborczy PiS i Kościoła do świadomości wiejskiego wyborcy. I nie zawsze używali metod aksamitnej agitacji.
...[czytaj więcej]
Rozdział Kościoła od państwa – przewrotny postulat
Ze wszystkich fałszywych oznak woli normalizacji relacji z Kościołem najniebezpieczniejsza jest retoryka rozdzielenia. Nie ma żadnego powodu, aby państwo się rozdzielało od jakiegokolwiek podmiotu działającego na jego terenie. Idea rozdziału zakłada równorzędność i autonomię porównywalną do tej, którą cieszy się władza państwowa. Tak było w średniowieczu.
...[czytaj więcej]
Człowiek w oczach Tadeusza Kotarbińskiego
Nie jest autorem żadnego traktatu o człowieku. Ale przecież nieomal wszystko, o czym pisał, to treści zrodzone z ludzkich spraw – problemów, potrzeb, sukcesów i błędów, myśli i czynów dobrych, wzniosłych, jak również z najniższych i prymitywnych motywacji. Także treści dotyczące relacji międzyludzkich i relacji ludzi z całym, współistniejącym z nimi światem.
...[czytaj więcej]
O zbędności
Czy człowiek zbędny jest zagrożeniem, czy raczej obrońcą wolności? Przełomem w interioryzacji prawa moralnego okazało się zniknięcie tła – miliardów gwiazd z obecności na nocnym niebie. Dwiema powiastkami filozoficznymi witamy w gronie naszych stałych felietonistów Adama Komorowskiego, filozofa, niegdysiejszego redaktora naczelnego zaprzyjaźnionego „Zdania”.
...[czytaj więcej]
Kryzys, ale nie przegrana
Demokracja, choć przez dekady się rozwijała, dziś stoi w obliczu kryzysu. Postępująca stagnacja, wzrost ruchów autorytarnych oraz osłabienie standardów w krajach uznawanych za jej bastiony pokazują, że system, który miał gwarantować wolność i stabilność, coraz częściej mierzy się z rosnącym sceptycyzmem społecznym. Czy demokratyczny świat zdoła się obronić?
...[czytaj więcej]
Jaki kapitalizm, taka demokracja
Kapitalizm i demokracja – sojusz czy złudzenie? Przekonanie, że te dwa systemy idą w parze, to niebezpieczne uproszczenie. Demokracja obiecuje prawa obywatelskie i wpływ na władzę, ale biurokracja działa według logiki kapitału. Czy obywatele mają jeszcze siłę, by odebrać politykę rynkowi? A może System już się rozpada, a my nie dostrzegamy jego końca?
...[czytaj więcej]
Kryzys demokracji elektoralnej
Demokracja chwieje się w posadach, a populizm nie zna granic ani ideologii. Czy polityczne plemiona skazały nas na wieczny strach i manipulację? Od kryzysu wyborczego po rozpad społecznych norm – czy mamy jeszcze szansę na odbudowę obywatelskiego państwa? Szukajmy rozwiązań, zanim będzie za późno.
...[czytaj więcej]